Ολική Αρθροπλαστική Αγκώνα
Η ολική αρθροπλαστική αγκώνα αντικαθιστά την κατεστραμμένη άρθρωση με τεχνητή πρόθεση, προσφέροντας σημαντική ανακούφιση από τον πόνο και λειτουργικό εύρος κίνησης για τις καθημερινές δραστηριότητες.
Πότε ενδείκνυται
- Ρευματοειδής αρθρίτιδα με σοβαρή καταστροφή της άρθρωσης
- Μετατραυματική αρθρίτιδα και δυσκαμψία
- Σύνθετα, συντριπτικά κατάγματα σε ασθενείς μεγαλύτερης ηλικίας
- Ψευδάρθρωση ή αποτυχία προηγούμενης οστεοσύνθεσης
Η επέμβαση
Οι φθαρμένες αρθρικές επιφάνειες αντικαθίστανται με τεχνητά εξαρτήματα από μέταλλο και ειδικό πλαστικό: ένα τοποθετείται στο βραχιόνιο οστό και ένα στην ωλένη, σχηματίζοντας μια σταθερή γιγγλυμοειδή (μεντεσέ) άρθρωση που επιτρέπει κάμψη και έκταση. Η προσπέλαση γίνεται με τομή στην οπίσθια επιφάνεια του αγκώνα. Υπάρχουν διάφοροι τύποι προθέσεων — η επιλογή εξατομικεύεται με βάση την ποιότητα και την ποσότητα του οστού, ενώ σε ειδικές περιπτώσεις μπορεί να σχεδιαστεί εξατομικευμένη πρόθεση από αξονική τομογραφία του αγκώνα. Ο πρωταρχικός στόχος είναι η ανακούφιση από τον πόνο και η βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Νοσηλεία: στόχος είναι η έξοδος από την κλινική εντός λίγων ημερών (συνήθως 1–3), εφόσον ο πόνος ελέγχεται, το τραύμα είναι καθαρό, κινητοποιείστε με ασφάλεια και έχετε κατανοήσει τις ασκήσεις και τις προφυλάξεις σας.
Τι πρέπει να γνωρίζετε — πριν & μετά την επέμβαση
Γενικές πληροφορίες — κάθε ασθενής λαμβάνει εξατομικευμένες οδηγίες από τον ιατρό, τον φυσικοθεραπευτή και τον εργοθεραπευτή του.
Πριν την επέμβαση
- Προεγχειρητικός έλεγχος και αναισθησιολογική εκτίμηση για να επιβεβαιωθεί ότι είστε σε καλή κατάσταση για χειρουργείο.
- Ορμονικά σκευάσματα (αντισυλληπτικά, θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης): ενδέχεται να χρειαστεί διακοπή περίπου 6 εβδομάδες πριν — πάντα σε συνεννόηση με τον ιατρό.
- Ρευματοειδής αρθρίτιδα: τα τροποποιητικά και βιολογικά φάρμακα (DMARDs, αναστολείς TNF) αυξάνουν τον κίνδυνο λοίμωξης — απαιτείται συνεννόηση με τον ρευματολόγο σας για πιθανή προσαρμογή.
- Αφαιρέστε βερνίκι, τζελ ή τεχνητά νύχια (επηρεάζουν την αναισθησιολογική παρακολούθηση) και κάθε κόσμημα από το χειρουργημένο άκρο.
- Οργανώστε μεταφορά και βοήθεια στο σπίτι — θα λειτουργείτε με το ένα χέρι για αρκετές εβδομάδες.
Μετά την επέμβαση
- Το χέρι υποστηρίζεται σε φάκελο ανάρτησης· λόγω του νευρικού αποκλεισμού μπορεί να είναι μουδιασμένο και «βαρύ» το πρώτο 24ωρο.
- Συχνά κατασκευάζεται νάρθηκας έκτασης για τη νύχτα, που εναλλάσσεται με τον φάκελο κατά τη διάρκεια της ημέρας.
- Κάλτσες και συσκευές συμπίεσης στα πόδια για πρόληψη θρόμβωσης· κινητοποιηθείτε όσο πιο σύντομα γίνεται.
- Αδιάβροχο επίθεμα στο τραύμα — ντους αντί για μπάνιο, χωρίς απευθείας νερό στην περιοχή. Τα ράμματα είναι συνήθως απορροφήσιμα· έλεγχος τραύματος στις 10–14 ημέρες.
- Ρούχα φαρδιά με μπροστινό κούμπωμα· ντύνετε πρώτα το χειρουργημένο χέρι, το γδύνετε τελευταίο. Ύπνος ανάσκελα, με μαξιλάρι πίσω από το χέρι.
Η πορεία της αποκατάστασης — ενδεικτική χρονογραμμή
Εβδομάδες 0–6 · Προστασία
Φάκελος συνεχώς, νάρθηκας έκτασης τη νύχτα, καμία ενεργή χρήση ή φόρτιση — μόνο οι καθοδηγούμενες ασκήσεις
Εβδομάδες 6-12
Σταδιακή απεξάρτηση από τον φάκελο· ελαφριά χρήση στο ύψος μέσης/στήθους (ποτήρι, γράψιμο) — ακόμη χωρίς φόρτιση
Εβδομάδες 12+
Επιστροφή στις συνήθεις δραστηριότητες εντός ανεκτών ορίων· ήπια φόρτιση (άνοιγμα πόρτας, στήριξη)
Μήνες 3
Κολύμβηση, ελαφρύ γυμναστήριο, ήπια κηπουρική — πάντα κατόπιν συνεννόησης
Οι φάσεις και οι περιορισμοί καθορίζονται από τον χειρουργό στο πρακτικό της επέμβασης και εξατομικεύονται από τον θεραπευτή σας.
Ο κανόνας των 5 κιλών — δια βίου. Για την προστασία της πρόθεσης, αποφεύγετε μόνιμα την άρση αντικειμένων άνω των 5 κιλών (όσο περίπου ένας γεμάτος βραστήρας), τη βαριά χειρωνακτική εργασία και το σκάψιμο, καθώς και αθλήματα που καταπονούν το χέρι, όπως τα αθλήματα ρακέτας. Έτσι μειώνεται ο κίνδυνος χαλάρωσης ή εξαρθρήματος της πρόθεσης.
Ασφάλεια & πιθανές επιπλοκές
Κάθε επέμβαση ενέχει κάποιον βαθμό κινδύνου — είναι σημαντικό να τους γνωρίζετε. Ρωτήστε ελεύθερα ό,τι σας απασχολεί.
• Γενικες — καθε χειρουργειου
Λοίμωξη
Λαμβάνονται όλες οι προφυλάξεις (αντισηψία, αποστειρωμένο πεδίο). Επιπολής λοίμωξη του τραύματος αντιμετωπίζεται συνήθως με αντιβίωση από το στόμα.
Εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση (DVT)
Θρόμβος στις φλέβες του ποδιού· προλαμβάνεται με κάλτσες, συσκευές συμπίεσης, έγκαιρη κινητοποίηση και — όπου χρειάζεται — αντιπηκτική αγωγή. Σπάνια, τμήμα θρόμβου μπορεί να μεταναστεύσει στους πνεύμονες (πνευμονική εμβολή), γι’ αυτό η πρόληψη είναι συστηματική.
Αναισθησιολογικές
Ναυτία και αδιαθεσία σχετικά συχνές· σοβαρές επιπλοκές (καρδιά, αναπνοή, νευρικό σύστημα) πολύ σπάνιες.
• Ειδικες — αρθροπλαστικης αγκωνα
Δυσκαμψία
Ενδέχεται να εμφανιστεί μετεγχειρητικά· αντιμετωπίζεται με το θεραπευτικό πρόγραμμα ασκήσεων.
Νευρική / αγγειακή βλάβη
Μικρός κίνδυνος γύρω από τον αγκώνα (ιδίως για το ωλένιο νεύρο)· αν συμβεί, διερευνάται προσεκτικά και αντιμετωπίζεται κατάλληλα για αποκατάσταση της λειτουργίας.
Περιπροθετικό κάταγμα
Κάταγμα του παρακείμενου οστού μπορεί να αντιμετωπιστεί άμεσα, συντηρητικά με νάρθηκα, ή με νεότερη επέμβαση.
Χαλάρωση πρόθεσης
Με τα χρόνια και τη χρήση, η πρόθεση μπορεί να χαλαρώσει (σπανιότερα λόγω λοίμωξης) και να χρειαστεί διορθωτική επέμβαση — γι’ αυτό και ο δια βίου κανόνας των 5 κιλών.
Συχνές ερωτήσεις
01 Θα πονάω μετά την επέμβαση;
Για τον έλεγχο του πόνου χορηγείται συνήθως συνδυασμός γενικής αναισθησίας και περιοχικού νευρικού αποκλεισμού (τοπικό αναισθητικό γύρω από τα νεύρα του χεριού) — γι’ αυτό το χέρι είναι μουδιασμένο και «βαρύ» το πρώτο 24ωρο. Στη συνέχεια ο πόνος ελέγχεται με τακτική αναλγησία. Μώλωπες και οίδημα υποχωρούν σταδιακά μέσα σε λίγες εβδομάδες.
02 Τι είναι ο νυχτερινός νάρθηκας έκτασης;
Ένας ελαφρύς νάρθηκας που κρατά τον αγκώνα σε έκταση κατά τον ύπνο, προστατεύοντας την επέμβαση και προλαμβάνοντας τη δυσκαμψία. Τον φοράτε τη νύχτα και τον εναλλάσσετε με τον φάκελο ανάρτησης την ημέρα — ο θεραπευτής σάς δείχνει βήμα-βήμα πώς μπαίνει και βγαίνει, πάντα με το χέρι στηριγμένο σε μαξιλάρια.
03 Πότε ξεκινούν οι ασκήσεις;
Άμεσα — αλλά μόνο όπως σας καθοδηγήσει ο φυσικοθεραπευτής. Αυχένας, ώμος, καρπός και δάχτυλα κινούνται ελεύθερα από την αρχή. Για τον αγκώνα γίνονται υποβοηθούμενες ασκήσεις κάμψης-έκτασης και στροφών του πήχη (π.χ. 5 επαναλήψεις, 2–3 φορές την ημέρα), με το χέρι στηριγμένο — χωρίς ποτέ να πιέζετε την κίνηση. Μετά τις 6 εβδομάδες το πρόγραμμα προοδεύει με τον θεραπευτή σας.
04 Πώς θα ντύνομαι και θα πλένομαι;
Προτιμήστε ντους αντί για μπάνιο, με το αδιάβροχο επίθεμα στη θέση του και χωρίς απευθείας νερό στο τραύμα — για το ντους μπορεί να σας δοθεί απλή ανάρτηση καρπού (collar & cuff). Ρούχα φαρδιά με μπροστινό κούμπωμα, χωρίς μικρά κουμπιά και φερμουάρ, και παπούτσια που φοριούνται εύκολα. Ντύνετε πάντα πρώτα το χειρουργημένο χέρι και το γδύνετε τελευταίο. Προσοχή στην ισορροπία με τον φάκελο.
05 Πώς θα κοιμάμαι;
Αποφύγετε να ξαπλώνετε πάνω στο χειρουργημένο χέρι — η ύπτια θέση (ανάσκελα) είναι συνήθως η πιο άνετη, με ένα μαξιλάρι πίσω από το χέρι ώστε να μην «πέφτει» προς τα πίσω, και τον νυχτερινό νάρθηκα στη θέση του. Η ξεκούραση και ο ποιοτικός ύπνος είναι απαραίτητα για την επούλωση.
06 Πώς θα τα καταφέρω στο σπίτι με το ένα χέρι;
Προετοιμαστείτε από πριν: έτοιμα γεύματα ή υλικά που θέλουν ελάχιστη προετοιμασία, βοηθήματα κουζίνας (ανοιχτήρια βάζων εύκολης λαβής κ.ά.) και βοήθεια από δικό σας άνθρωπο για τις πρώτες εβδομάδες. Αποφύγετε τις βαριές οικιακές εργασίες για περίπου 12 εβδομάδες.
07 Πότε επιστρέφω στην εργασία μου;
Ενδεικτικά μετά από περίπου 6 εβδομάδες για καθιστική εργασία. Αν η δουλειά σας περιλαμβάνει άρση βαρών, χειρωνακτική εργασία ή δραστηριότητες πάνω από το κεφάλι, το διάστημα είναι σημαντικά μεγαλύτερο — συζητήστε το εξατομικευμένα με την ομάδα.
08 Πότε μπορώ να οδηγήσω;
Όχι πριν βγείτε οριστικά από τον φάκελο, με τον πόνο υποχωρημένο και με σιγουριά ότι ελέγχετε πλήρως το όχημα σε περίπτωση ανάγκης — ενδεικτικά γύρω στις 10 εβδομάδες, πάντα με επιβεβαίωση από τον ιατρό σας. Ενημερώστε και την ασφαλιστική σας εταιρεία, ώστε η κάλυψή σας να παραμείνει σε ισχύ.
09 Πόσο βάρος μπορώ να σηκώνω;
Από τις 12 εβδομάδες και μετά, πολύ ελαφριά βάρη — με μόνιμο ανώτατο όριο τα 5 κιλά (περίπου ένας γεμάτος βραστήρας ή μια ελαφριά ηλεκτρική σκούπα). Αποφεύγετε μόνιμα το σπρώξιμο με δύναμη, τη βαριά χειρωνακτική εργασία και τα αθλήματα ρακέτας.
10 Πότε θα ξαναδώ τον ιατρό μετά την επέμβαση;
Ο έλεγχος του τραύματος γίνεται στις 10–14 ημέρες, και η πρώτη τακτική επανεξέταση στην κλινική προγραμματίζεται συνήθως περίπου 6 εβδομάδες μετά την επέμβαση. Αναφέρετε άμεσα πυρετό, έντονη ερυθρότητα, οίδημα ή έκκριση από το τραύμα.
Γιατί με τον Δρ. Χρυσάνθου
Εξειδίκευση στη χειρουργική άνω άκρου με πιστοποίηση στη χειρουργική ώμου & αγκώνα και εμπειρία σε σύνθετη επανορθωτική χειρουργική και μετατραυματικές παθήσεις — ένα απαιτητικό πεδίο όπου η εξειδίκευση μετράει.
Χρόνιος πόνος ή περιορισμός κίνησης στον αγκώνα; Ας δούμε τις επιλογές σας.